Bí mật về những chú chuột khổng lồ

Bí mật về những chú chuột khổng lồ

  • 29 tháng 5 2016

Image copyrightPENNY BOYD ALAMY STOCK PHOTO
Image captionChuột túi Gambia có thể dài tới 90cm

Nếu bạn phải lên danh sách các con vật ghê tởm nhất, chuột có lẽ luôn phá mọi kỷ lục – đặc biệt là những con chuột khổng lồ.

Chuột thường được biết đến như vật trung gian truyền bệnh. Chúng di chuyển thành từng đàn trong những hóc hẻm tối tăm của thành phố.

Loài chuột phổ biến nhất là chuột nâu (tên khoa học là Rattus norvegicus), và loài nhỏ hơn là chuột đen (Rattus rattus), cả hai đều có mặt ở tất cả các châu lục, trừ Nam Cực.

Ác mộng khủng khiếp nhất của chúng ta có lẽ là cứ vài tháng lại nhìn thấy những bức ảnh đáng sợ về những con chuột ngoại cỡ được đăng đầy trên báo chí.

Trong thực tế, đô thị không phải là nơi ta có thể tìm thấy những con chuột lớn nhất.

Image copyrightDANIEL HEUCLIN
Image captionChuột mây khổng lồ Bắc Luzon (tên khoa học là Phloeomys pallidus) và một chú chuột con cùng loài (bên trái). Ảnh: Daniel Heuclin/naturepl.com

Dougie Clarke từ Đại học Huddersfield, Anh Quốc nói: “Hoàn toàn không có bằng chứng nào cho thấy chuột nâu ở Anh đang ngày càng trở nên to lớn hơn.”

Clarke là chuyên gia hàng đầu về những con chuột khổng lồ.

Nói “khổng lồ” ở đây không có nghĩa là những con chuột đó to tới mức có thể biến rùa thành ninja, mà là chúng trở nên miễn dịch với những chất độc mà các chuyên gia diệt chuột sử dụng.

“Nghiên cứu của chúng tôi khảo sát khoảng hơn 100 con chuột nâu ở trên khắp nước Anh, chiều dài cơ thể lớn nhất của con “siêu chuột” thuộc họ gặm nhấm này là 26cm, thêm phần đuôi dài khoảng 25cm nữa,” Clarke cho biết. “Vì thế chúng không có gì khác lắm với các con chuột nâu thông thường.”

“Bất cứ bản tin nào trên báo chí nói chuột đang ngày càng to ra đều là mánh lừa bằng kỹ thuật chụp ảnh, bằng cách kéo con chuột cho dài theo chiều dài cánh tay, hoặc đó là một giống chuột cảnh nào đó, chứ không phải là chuột thường,” ông nói.

Ví dụ, một con chuột khổng lồ đã chết được tìm thấy ở Hackney, London vào tháng 3/2016, được cho là to ngang với những đứa trẻ chơi ở quanh đó. Việc sử dụng kỹ xảo phối cảnh khi chụp (forced perspective) đã khiến chủ thể trong ảnh nhìn to hơn thực tế, và vì vậy con chuột nhìn to hơn hẳn.

Nhưng mánh lừa bằng ảnh bị lật tẩy, bởi những người hoài nghi đã đo lại các khoảng cách liên quan và nhận ra con thú khổng lồ chỉ có chiều này như bình thường.

Cũng như vậy, nếu có tác phẩm hư cấu nào hay bất cứ gì tương tự, sự hứng thú của chúng ta với các con chuột khổng lồ sẽ càng bị đào bới sâu.

Chuột khổng lồ tìm bom

Trong thực tế, có hai giống chuột có thể tạo cảm hứng cho những hình ảnh này.

Image copyrightDADEROT
Image captionMột tiêu bản trong bảo tàng chú chuột tre Sumatra. Ảnh:Daderot, CC0 1.0

Chuột tre Sumatra lớn (Rhizomys sumatrensis) có thể dài tới 50cm, tính từ đầu mũi đến chót đuôi.

Chiều dài này tương tự như chuột nâu, nhưng đuôi của chuột tre Sumatra lớn chỉ dài khoảng 12cm. Vì thế giống chuột tre to lớn này có thể cân nặng cỡ 4kg, gần bằng một con mèo, theo một bài giới thiệu về các loài đăng năm 1936.

Một ứng viên chuột khổng lồ khác là giống chuột núi khổng lồ Sunda (Sundamys infraluteus). Giống chuột này có kích cỡ lớn, ăn tạp và sống ở vùng rừng núi.

“Chuột Sundamys infraluteus có thể dài đến 60cm, nhưng hiếm khi nặng quá nửa cân, bởi vì hình dáng cơ thể nó hơi khác,” Raquel López Antoñanzas từ Đại học Bristol, Anh Quốc, người chuyên nghiên cứu về sự tiến hóa của loài gặm nhấm, cho biết.

Bất cứ cuộc bàn luận nào về các con vật gặm nhấm có kích cỡ bất thường đều sẽ phải nhắc tới tên giống chuột lang nước khổng lồ Nam Mỹ (capybara), nhưng thực ra chúng có mối liên hệ gần gũi với loài chuột lang hơn là chuột thường.

Để tránh các hiểu lầm như vậy, ta sẽ tập trung vào họ nhà chuột Muridae, còn được gọi là giống chuột Cựu Thế giới.

Image copyrightJOHN GERRARD KEULEMANS
Image captionMột hình vẽ minh họa thế kỷ 19 cho thấy chú chuột tre Sumatra cái (Rhizomys sumatrensis) Ảnh: John Gerrard Keulemans

Một trong những con chuột dài nhất trong họ này là chuột túi Gambia, có thể dài tới 90cm tính từ đầu mũi tới chót đuôi, cân nặng đến 1,4kg.

Kích cỡ to lớn khiến nó trở thành một loại vật nuôi được yêu thích, nặng hơn gấp ba lần so với một con chuột lang thường – vốn là chuột nâu đã được thuần hóa.

Thêm vào những truyền thuyết về loài chuột túi khổng lồ này, những con chuột túi Gambia thoát ra từ bộ sưu tập tư nhân khiến người dân ở đảo Florida Keys lo ngại.

Loài chuột này bị công bố là loài xâm lăng và bị cho là có liên hệ với dịch đậu mùa ở Hoa Kỳ năm 2003.

Tuy nhiên, loài chuột túi này lại có rất nhiều người yêu thích ở quê nhà tại châu Phi.

Tổ chức phi chính phủ Apopo đã tiên phong tìm cách phát huy tối đa tính thông minh và khả năng nhận biết mùi của nó.

Được coi là những anh hùng, chúng được huấn luyện đặc biệt để có thể đánh hơi ra mìn và thậm chí phát hiện được cả bệnh lao.

“Mặc dù hầu hết các loài chuột đều nhạy cảm và thông minh, nhưng chúng tôi chọn giống chuột túi khổng lồ châu Phi vì tuổi thọ của nó khá cao và nó có khả năng thích nghi tốt với điều kiện ở châu Phi,” Abdullah Mchomvu, giám đốc huấn luyện chuột rà mìn ở Tanzania cho biết.

“Chúng rất nhạy cảm với mùi và ta có thể đào tạo để chúng phát hiện ra những mùi hương mục tiêu cụ thể nào đó. Những chú chuột rà mìn mà tôi đang huấn luyện thì không đủ to để gây kích nổ mìn, nhưng kích cỡ cũng khá ổn để ta có thể dễ dàng điều khiển.”

Image copyrightDANIEL HEUCLIN
Image captionChuột mây khổng lồ bắc Luzon (Phloeomys pallidus) Ảnh: Daniel Heuclin/naturepl.com

Để tìm ra những giống chuột có kích cỡ lớn hơn chuột túi Gambia, ta phải tới châu Á, đặc biệt là ở những hòn đảo có hệ sinh thái độc nhất vô nhị gây ra sự phát triển bất thường về kích cỡ.

Ở Philippines có loài chuột mây khổng lồ chuyên sống trên cây.

Trong loài này, giống chuột mây khổng lồ Bắc Luzon (tên khoa học là Phloeomys pallidus) là to nhất, có thể dài đến 75cm, nặng đến 2,6kg.

Kích cỡ lớn tương tự như vậy là chuột khổng lồ Mallomys ở New Guinea. Giống chuột này được tìm thấy trên một núi nửa đã tắt vào năm 2009, và được gọi tên là chuột len Bosavi, có thể dài đến 82cm và nặng 1,5kg.

Từ khi phát hiện ra giống chuột len khổng lồ này, ông Kristofer M. Helgen từ Viện nghiên cứu SmithSonian đã bỏ nhiều thời gian tìm hiểu về chúng.

Ông cho biết: “Giống to nhất có lẽ là Mallomys gunung, sống ở nơi cực kỳ cao trên những đỉnh núi phía tây New Guinea, có trọng lượng đến 2kg hay thậm chí còn nặng hơn nữa.”

Chuột to như chó Đức

Image copyrightSTUART HAY
Image captionJulien Louys giữ hai mẩu xương hóa thạch của chuột mà đội nghiên cứu của anh tìm thấy. Ảnh: Stuart Hay, ANU

Vào năm 2015, Julien Louys và đồng nghiệp ở Đại học Quốc gia Australia đã có một khám phá lớn chưa từng có về giống chuột to nhất từ trước tới nay.

Những con chuột khổng lồ được tìm thấy ở đảo Đông Timor, Indonesia, có kích cỡ to ngang một con chó. Nhưng đó không phải là những con thú gặm nhấm còn sống mà chỉ là các mẫu hóa thạch.

Giới nghiên cứu xác định được bảy giống chuột khổng lồ đã tuyệt chủng. Loại nhỏ nhất cân nặng khoảng 1,5kg, lớn nhất khoảng 5kg, bằng cỡ một chú chó Đức thu nhỏ.

Xương các giống chuột này do các nhà khảo cổ học tìm hiểu về hành vi loài người trên các hòn đảo phát hiện ra. Những cư dân xưa kia ở nơi này hẳn đã ăn thịt chuột, vì xương của chúng đã bị nướng cháy và bị gặm.

Theo Louys, loài chuột đã sống cạnh con người từ 40.000 năm trước, cho dù bị con người săn bắt.

Image copyrightSTUART HAY
Image captionHai xương sọ hóa thạch của chuột khổng lồ ở Đông Timor. Ảnh: Stuart Hay, ANU

Ông liên hệ sự tuyệt chủng của những giống chuột này với sự xuất hiện của thời kỳ đồ đồng, khi con người bắt đầu có công cụ lao động bằng kim loại, và cho rằng những cánh rừng, nơi sinh sống của chúng, đã bị con người khi đó phá hủy.

Nếu quả thật vậy thì đây là câu chuyện mang tính cảnh báo. Rất nhiều giống chuột khổng lồ còn tồn tại ngày nay cực kỳ dễ bị tổn thương khi môi trường sống bị đe dọa.

Thay vì thành phố đang bị đe dọa bởi chuột khổng lồ, thực ra sự phát triển của loài người đang đe dọa đến sự sinh tồn của những huyền thoại sống này.

Bản tiếng Anh bài này đã đăng trên BBC Earth.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: